عمومی

FTP چیست و آشنایی با پروتکل انتقال فایل و کاربردهای آن

زمانی که صحبت از پروتکل های شبکه می شود نام FTP یا پروتکل انتقال فایل به گوش میرسد. اما به راستی FTP چیست و چه کاربردی دارد؟ در این مقاله به همین سوالات پاسخ خواهیم داد. با ما همراه باشید.

پروتکل انتقال فایل یا FTP چیست ؟

پروتکل انتقال داده ( اف تی پی ) File Transfer Protocol با به اختصار FTP یک پروتکل استاندارد شبکه برای انتقال فایل از یک هاست به هاست دیگر است. از این پروتکل برای آپلود صفحات وب و سایر اسناد میان سرورها استفاده می شود. معماری این پروتکل Client Server بوده و اتصال داده و کنترلی را به صورت مجزا بین سرویس دهنده و سرویس گیرنده برقرار می کند.

پروتکل FTP، اولین تلاش انجام شده برای‌ ایجاد یک استاندارد به منظور مبادله فایل بر روی شبکه های مبتنی بر پروتکل TCP/IPبوده است که از اوایل سال ۱۹۷۰ مطرح و مشخصات استاندارد آن طی RFC 959 در اکتبر سال ۱۹۸۵ ارائه گردید.

به منظور ارسال امن داده ها می توانید از پروتکل SSH File Transfer Protocol. استفاده  نمایید.

بسیاری از کارشناسان عرصه ی اینترنت اعتقاد دارند که اینترنت گسترش و  عمومیت خود را مدیون سرویس وب می باشد.
فرض کنید که وب سرویس را از اینترنت حذف نماییم. در صورت تحقق چنین شرایطی،  یکی از عملیاتی که کاربران می توانند انجام دهند دریافت داده، فایل های صوتی تصویری و سایر نمونه فایل های دیگر با استفاده از پروتکل انتقال فایل یا به اختصار FTP (برگرفته از File Transfer Protocol ) است.

ویژگی های FTP چیست ؟

هر پروتکل موجود در اینترنت ویژگی های خاص خود را دارد اما ویژگی های پروتکل FTP چیست ؟ این موارد عبارتند از:

  1. پروتکل FTP  دارای حداکثر انعطاف لازم به منظور استفاده در شبکه های مختلف با توجه به نوع پروتکل شبکه است.
  2. پروتکل FTP از مدل سرویس گیرنده – سرویس دهنده تبعیت می نماید. برخلاف HTTP که یک حاکم مطلق در عرصه مرورگرهای وب و سرویس دهندگان وب است، نمی توان ادعای مشابهی را در رابطه با پروتکل FTP  داشت. هم اکنون مجموعه ای گسترده از سرویس گیرندگان و سرویس دهندگان FTP وجود دارد.

ویژگی های FTP چیست

روش های انتقال داده در FTP

برای ارسال فایل با استفاده از پروتکل FTP به یک سرویس گیرنده FTP نیاز می باشد.

برای انتقال فایل دو روش وجود دارد:

  1. ویندوز دارای یک برنامه سرویس گیرنده FTP است اما دارای محدویت هایی هم هست. راه ساده این است که با تبدیل Windows explorer به FTP client این کار را انجام دهید.
  2. یک نرم افزار کلاینت FTP نصب کنید و از سرویس اف تی پی استفاده کنید. در این روش حتمانیاز به پورت ftp دارید. حتما میپرشید پورت ftp چیست ؟ برای اتصال به پروتکل انتقال فایل خود علاوه بر نام کاربری و رمز عبور، نیاز به پورت اف تی پی دارید. در ادامه در بخشی مجزا به توضیح شماره پورت FTP خواهیم پرداخت با ما همراه باشید. برای این روش می توانید مقاله آموزش نصب FileZilla که یکی از نرم افزار های مهم در انتقال فایل در Ftp می باشد را مطالعه نمایید.
    در این رابطه نرم افزارهای متعدد دیگری نیز طراحی و پیاده سازی شده است که عبارتند از:
    ulletProof FTP  ، WS FTP Professional، FTP Explorer ، CuteFTP و Smart FTP  نمونه هائی در این زمینه می باشند .

پروتکل FTP امکان استفاده از سیستم فایل را از طریق  shell یونیکس و یا خط فرمان ویندوز در اختیار کاربران قرار می دهد.

نحوه ارسال فایل با پروتکل FTP به چه صورت است؟

پروتکل انتقال فایل (FTP) را می توان به عنوان یک سیستم پرس وجو نیز تلقی نمود چرا که سرویس گیرندگان و سرویس دهندگان گفتگوی لازم به منظور تائید یکدیگر و ارسال فایل را انجام می دهند. علاوه بر این، پروتکل فوق مشخص می نماید که سرویس گیرنده و سرویس دهنده، داده را بر روی کانال گفتگو ارسال نمی نمایند. در مقابل،‌ سرویس گیرنده و سرویس دهنده در خصوص نحوه ارسال فایل ها بر روی اتصالات مجزا و جداگانه (یک اتصال برای هر ارسال داده) با یکدیگر گفتگو خواهند کرد (نمایش لیست فایل های موجود در یک دایرکتوری نیز به عنوان یک ارسال فایل تلقی می گردد).

سرویس گیرنده در ابتدا یک پیام را برای سرویس دهنده ارسال و سرویس دهنده نیز به آن پاسخ خواهد داد و در ادامه ارتباط غیرفعال می گردد. وضعیت فوق با سایر پروتکل هائی که  به صورت تراکنشی کار می کنند،‌ متفاوت می باشد (نظیر پروتکل HTTP). در واقع، می توان گفت که پروتکل انتقال داده یک دنباله stateful  از یک و یا چندین تراکنش است.

سرویس گیرندگان، مسئولیت ایجاد و مقداردهی اولیه درخواست ها را برعهده دارند که  با استفاده از  دستورات اولیه FTP انجام می گردد. دستورات فوق ،  عموما سه و یا چهار حرفی می باشند (مثلا برای تغییر دایرکتوری از دستور CWD استفاده می شود ).  سرویس دهنده نیز بر اساس یک فرمت استاندارد به سرویس گیرندگان پاسخ خواهد داد ( سه رقم که به دنبال آن از  space استفاده شده است به همراه یک متن تشریحی ) . سرویس گیرندگان می بایست صرفا به کد عددی نتیجه استناد نمایند چرا که متن تشریحی تغییر پذیر بوده و عملا برای اشکال زدائی مفید است .

پروتکل انتقال فایل یا همان پروتکل FTP دارای امکانات لازم برای ارسال داده با نوع های مختلف می باشد. دو فرمت متداول،  اسکی برای متن ( سرویس گیرنده  با ارسال دستور  TYPE A ،‌موضوع را به اطلاع سرویس دهنده می رساند ) و image برای داده های باینری است ( توسط  TYPE I  مشخص می گردد). ارسال داده با فرمت اسکی در مواردی که ماشین سرویس دهنده و ماشین سرویس گیرنده از استانداردهای متفاوتی برای متن استفاده می نمایند ، مفید بوده و  یک سرویس گیرنده می تواند پس از دریافت داده آن را به فرمت مورد نظر خود ترجمه و استفاده نماید. مثلا در نسخه های ویندوز  از یک دنباله  carriage return و  linefeed برای نشان دادن انتهای خط استفاده می گردد در صورتی که در  سیستم های مبتنی بر یونیکس صرفا از یک  linefeed استفاده می شود.

ارسال اسکی گزینه پیش فرض انتخابی توسط پروتکل FTP است

 اتخاذ تصمیم در مورد  نوع ارسال فایل ها در اختیار سرویس گیرنده است (برخلاف HTTP که می تواند به سرویس گیرنده نوع داده ارسالی را اطلاع دهد). معمولا سرویس گیرندگان ارسال باینری را انتخاب می نمایند و پس از دریافت فایل، ترجمه لازم را انجام خواهند داد. ارسال باینری  دارای کارآئی بیشتری است چرا که سرویس دهنده و سرویس گیرنده نیازی به انجام تراکنش های on the fly را نخواهند داشت. ارسال اسکی گزینه پیش فرض انتخابی توسط پروتکل FTP است و در صورت نیاز به ارسال باینری ، سرویس گیرنده می بایست این موضوع را از سرویس دهنده درخواست نماید.

 

یک اتصال TCP/IP ( نسخه شماره چهار)  شامل دو  نقطه مجزا می باشد که هر نقطه از یک آدرس IP و یک شماره پورت استفاده می نماید. برقراری ارتباط بین یک سرویس گیرنده و یک سرویس دهنده منوط به وجود چهار عنصر اطلاعاتی است:

  • آدرس سرویس دهنده
  • پورت سرویس دهنده
  • آدرس سرویس گیرنده
  • پورت سرویس گیرنده

در زمان برقراری یک ارتباط، سرویس گیرنده از یک شماره پورت استفاده می نماید. این شماره پورت می تواند متناسب با نوع عملکرد برنامه سرویس گیرنده به صورت اختیاری و یا اجباری باشد. مثلا  برخی برنامه های سرویس گیرنده به منظور ارتباط با سرویس دهنده، نیازمند استفاده از یک شماره پورت خاص می باشند (نظیر برنامه های سرویس گیرنده وب و یا مرورگرهای وب که از پورت شماره ۸۰ به منظور ارتباط با سرویس دهنده وب استفاده می نماید). در مواردی که الزامی در خصوص شماره پورت وجود ندارد از یک شماره پورت موقتی و یا ephemeral استفاده می گردد. این نوع پورت ها موقتی بوده و توسط IP stack ماشین مربوطه به متقاضیان نسبت داده شده و پس از پایان  ارتباط ، پورت آزاد می گردند. با توجه به این که اکثر IP Stacks بلافاصله از پورت موقت آزاد شده استفاده نخواهند کرد (تا زمانی که تمام pool تکمیل نشده باشد)،‌ در صورتی که سرویس گیرنده مجددا درخواست برقراری یک ارتباط را نماید، یک شماره پورت موقتی دیگر به وی تخصیص داده می شود.

شماره پورت پروتکل ftp چیست ؟

در بالا اشاره این مورد کردیم که اگر از نرم افزار هایی مانند filezilla برای انتقال فایل استفاده کنیم، علاوه بر نام کاربردی و رمز عبور، نیاز به شماره پورت پروتکل FTP نیز داریم.

پروتکل اف تی پی منحصرا از پروتکل TCP استفاده می نماید. معمولا پروتکل های لایه Application (با توجه به مدل مرجع OSI) از یکی از پروتکل های TCP و یا UDP استفاده می نمایند. پروتکل FTP نیز از برخی جهات شرایط خاص خود را دارد و برای انجام وظایف محوله از دو پورت استفاده می نماید. شماره پورت پروتکل ftp معمولا شماره ۲۰ برای ارسال داده و ۲۱ برای گوش دادن به فرامین است که البته امکان ویرایش شماره پورت ۲۱ در سمت سرور وجود دارد و ممکن است در برخی موارد از پورت های دیگر استفاده شود.

اکثر سرویس دهندگان FTP  از روش خاصی برای رمزنگاری اطلاعات استفاده نمی نمایند و در زمان login کلاینت به سرور، اطلاعات مربوطه به صورت متن عادی در شبکه ارسال می گردد. افرادی که دارای یک Packet sniffer  بین سرویس گیرنده و سرویس دهنده می باشند، می توانند به سادگی اقدام به سرقت نام و رمز عبور نمایند. علاوه بر سرقت رمزهای عبور، مهاجمان می توانند تمامی مکالمات بر روی اتصالات FTP را شنود و محتویات داده های ارسالی را مشاهده نمایند. پیشنهادات متعددی به منظور ایمن سازی سرویس دهنده FTP مطرح می گردد ولی تا زمانی که رمزنگاری و امکانات حفاظتی در سطح لایه پروتکل IP اعمال نگردد (مثلا” رمزنگاری توسط  IPsecs)،‌ نمی بایست از FTP استفاده گردد خصوصا اگر بر روی شبکه اطلاعات مهم و حیاتی ارسال و یا دریافت می گردد.

همانند بسیاری از پروتکل های لایه Application، پروتکل FTP دارای کدهای وضعیت خطاء مختص به خود می باشد (همانند HTTP) که اطلاعات لازم در خصوص وضعیت ارتباط ایجاد شده و یا درخواستی را ارائه می نماید. زمانی که یک درخواست (GET , PUT) برای یک سرویس دهنده FTP ارسال می گردد، سرویس دهنده پاسخ خود را به صورت یک رشته اعلام می نماید. اولین خط این رشته معمولا شامل نام سرویس دهنده و نسخه نرم افزار FTP است. در ادامه می توان  دستورات GET و یا PUT را برای سرویس دهنده ارسال نمود. سرور  با ارائه یک پیام وضعیت به درخواست کلاینت ها  پاسخ می دهد. کدهای وضعیت برگردانده شده را می توان در پنج گروه متفاوت تقسیم نمود :
کدهای ۱xx : پاسخ اولیه
کدهای ۲xx : درخواست بدون خطا اجراء گردید.
کدهای ۳xx : به اطلاعات بیشتری نیاز است.
کدهای ۴xx : یک خطای موقت ایجاد شده است.
کدهای ۵xx : یک خطای ثابت ایجاد شده است.

سوالات متداول

یک پروتکل استاندارد شبکه است و برای انتقال فایل از یک هاست به هاست دیگر استفاده می شود. همچنین از این پروتکل برای آپلود صفحات وب و سایر اسناد میان سرورها استفاده می شود.
۱-پروتکل FTP دارای حداکثر انعطاف لازم به منظور استفاده در شبکه های مختلف با توجه به نوع پروتکل شبکه است.
۲-پروتکل FTP از مدل سرویس گیرنده – سرویس دهنده تبعیت می نماید. برخلاف HTTP که یک حاکم مطلق در عرصه مرورگرهای وب و سرویس دهندگان وب است، نمی توان ادعای مشابهی را در رابطه با پروتکل FTP داشت. هم اکنون مجموعه ای گسترده از سرویس گیرندگان و سرویس دهندگان FTP وجود دارد.
برای ارسال فایل با استفاده از پروتکل FTP به یک سرویس گیرنده FTP نیاز می باشد. ویندوز دارای یک برنامه سرویس گیرنده FTP می باشد اما دارای محدویت هایی است. در این رابطه نرم افزارهای متعددی تاکنون طراحی و پیاده سازی شده است:ulletProof FTP  ، WS FTP Professional، FTP Explorer  و Smart FTP  نمونه هائی در این زمینه می باشند .
شماره پورت پروتکل ftp معمولا دو عدد می باشد. شماره ۲۰ برای ارسال داده و ۲۱ برای گوش دادن به فرامین است که البته امکان ویرایش شماره پورت ۲۱ در سمت سرور وجود دارد و ممکن است در برخی موارد از پورت های دیگر استفاده شود.
۱- راه ساده این است که با تبدیل Windows explorer به FTP client این کار را انجام دهید.
۲- یک نرم افزار کلاینت FTP نصب کنید و از سرویس اف تی پی استفاده کنید. در این روش حتمانیاز به پورت ftp دارید.
کدهای ۱xx : پاسخ اولیه
کدهای ۲xx : درخواست بدون خطا اجراء گردید.
کدهای ۳xx : به اطلاعات بیشتری نیاز است.
کدهای ۴xx : یک خطای موقت ایجاد شده است.
کدهای ۵xx : یک خطای ثابت ایجاد شده است.

با کارت بانکی باشگاه ایران هاست پولتان به حسابتان باز می گردد.

همین حالا رایگان عضو شوید

مدیر بلاگ

مشخصات مدیر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا